Ksiądz Jan Dzierżon


“Niech każdy, kto ma serce czułe dla ziomków, budzi w nich zainteresowanie dla szlachetnej hodowli pszczół, bo ona jest poezją gospodarstwa rolnego, a nadto źródłem materialnego i duchowego zysku” – Ksiądz Jan Dzierżon

Jan Dzierżon urodził się w 1811 r. w Łowkowicach w chłopskiej rodzinie. Rodzice wysłali go do szkoły powszechnej w Byczenie, a następnie do gimnazjum we Wrocławiu, które ukończył z wyróżnieniem. Uzdolniony młodzieniec kontynuował naukę na Wydziale Teologii Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1834 r. przyjął we Wrocławiu święcenia kapłańskie. Został wikarym w Siołkowicach, a następnie proboszczem w Karłowicach.

Pełniąc posługę kapłańską zajmował się jednocześnie pszczołami oraz prowadził badania nad ich życiem. Zakładał również koła pszczelarskie, szkolił hodowców, pisał artykuły dotyczące pszczelarstwa… w polskich i zagranicznych czasopismach opublikowano ponad 300 jego tekstów!

Dzierżon był szanowanym dostawcą miodu, uli, wosku oraz przede wszystkim matek i rodzin pszczelich oraz trutni. Wysyłał je do ponad dwudziestu krajów Europy, a także do Brazylii i USA.

Do jego najwybitniejszych osiągnięć należy zaliczyć opracowanie zasad konstrukcji ula z ruchomą zabudową (snozami) oraz odkrycie partenogenezy, czyli dzieworództwa pszczół. Swoje odkrycie dotyczące rozwoju pszczół Jan Dzierżon ogłosił w 1845 r. na łamach niemieckiego tygodnika “Eichstaedtler Binenzeitung”.

Teoria Dzierżona o partenogenezie budziła kontrowersje w środowisku naukowym i pszczelarskim. Przez wiele lat miała swoich przeciwników i została przyjęta dopiero na kongresie przyrodniczym w Marburgu w 1906 roku.
W 1835 r. wprowadził w ulach ruchome snozy, czyli beleczki, które umieszczano w górnej części gniazda pszczelego.

W skonstruowanym w 1846 r. ulu – bliźniaku, będącym leżakiem, zalecał, aby w górnej części wykonać wręgi służące do umieszczenia w nich snozów. Natomiast w dolnej części ścian ula wywiercić po kilka otworów dla umieszczania szczeblowania ruchomego, wyjmowanego przez pokręcenie i wyciągnięcie poszczególnych beleczek.

Pod koniec XIX w. liczebność “uli Dzierżonów” w Europie wynosiła 200 tysięcy!
W 1884 r. powrócił w rodzinne strony do Łowkowic, gdzie do końca życia mieszkał ze swoim bratankiem Franciszkiem, prowadząc wspólnie z nim pasiekę.
Zmarł w 1906 r. W rok po jego śmierci przyjaciele pszczelarze postawili mu marmurowy nagrobek na parafialnym cmentarzu.
W Polsce jest wiele wyrazów pamięci poświęconych sławnemu pszczelarzowi – m.in. w Kluczborku, gdzie znajduje się pomnik i Muzeum im. Jana Dzierżona.

żródło:
R. Wróblewski, Barcie kłody kószki i ule polskie, Wyd. Sądecki Bartnik, Nowy Sącz, 1998.
T. Grygiel, Wielki Polak, światowej sławy pszczelarz, Niedziela szczecińsko-kamieńska, nr 6/2013.
J. Baj, Jan Dzierżon śląski przyjaciel pszczół, Pasieka, nr 4/2008.
M. Lubina, Ksiądz Jan Dzierżon – światły Europejczyk, XLVIII Naukowa Konferencja Pszczelarska – materiały z konferencji, Pszczyna, 5-7 kwietnia 2011.
W. Chmielewski, Jan Dzierżon (1811 – 1906) w filatelistyce krajowej – prezentacja z okazji 200 rocznicy urodzin światowej sławy pszczelarza i popularyzatora pszczelarstwa, XLVIII Naukowa Konferencja Pszczelarska – materiały z konferencji, Pszczyna, 5-7 kwietnia 2011.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *